De moestuin
Hier zal ik laten zien hoe we onze moestuin zijn begonnen... van het zoeken naar de juiste plek, de opbouw en hier kan je de laatste ontwikkelingen volgen. Ik zal bovenin de meest recente berichten zetten, verder naar beneden is verder terug naar het begin...
Zomer 2024
Als ik dit schrijf is het al half augustus. We merken dat de dagen al weer korter worden en soms staat zelfs weer de mist in het dal in de ochtend. Het is een lastig moestuin seizoen tot nu toe.
Een heel nat en vrij koud voorjaar en vroege zomer maakte het lastig te zaaien en plantjes aan te laten slaan. Inmiddels is het wel zomer geworden maar doordat de planten veel water in het voorjaar hebben gehad lijken ze minder goed tegen de droogte te kunnen en lopen de vruchten wat achter. Maar langzaam hebben we steeds meer tomaten (ook buiten de kas) en aubergines, we komen om in de courgettes, de kruiden doen het goed, we hebben een mooie aardappel- en uienoogst en er komen veel pompoenen aan! Ook dit jaar heb ik me met de bloemen niet ingehouden dus de bijen hebben ook genoeg te halen. De boerenkool, spinazie en veldsla gaan binnenkort de tuin in zodat we ook in de winter nog kunnen eten uit eigen tuin!
Dit jaar is een heel goed bramenjaar dus we kunnen tientallen meters blijven plukken... bramen taart, bramen jam en elke ochtend bij het ontbijt! Soms vervloeken we dit "onkruid" maar nu zijn we er heel blij mee! :-)
Lente 2024
Eind van de zomer 2023 snakten we naar water... en dat hebben we gekregen... in mei stond de beek hoger dan ooit, eind juni is het land nog niet begaan baar met de tractor, de zon wil maar niet komen en alles blijft achter... maar aan water geen gebrek!
Nu eind juni met wat zon en warmte schiet alles wel de grond uit.
Alles wat in de volle grond is gezaaid redt het niet, weg gespoeld, te koud of als kiemplantje voer voor de slakken. Een paar maanden de net uitgeplante plantjes met kappen beschermd tegen de slakken en dat heeft wel gewerkt, de meeste courgettes, komkommers, aubergines en augurken hebben het gered. Zonnebloemen ben ik blijven zaaien en uitplanten, de aanhouder wint.
Dit jaar de bakken uitgebreid maar voor m'n gevoel minder plek... aankomend seizoen uitproberen om tomaten en aubergine buiten te kweken, meer kruiden gezaaid, weer veel bloemen, meer fruitbomen en -struiken. Leuk om te merken dat de natuur je soms gewoon te slim af is... de tomatenplant in de kas die het het best doet is een zaailing van vorig jaar... een gevallen tomaat is weer een plant, geen water gehad, geen last van de vorst gehad en ineens was ie er...
De moestuin in de winter
Het is alweer eind februari 2024. Meer dan een jaar geleden begonnen we met de opbouw van de moestuin.
Ik mis het dagelijks bezig zijn in de tuin maar de voorbereiding voor het nieuwe seizoen is al begonnen! De zaden zijn besteld en de eerste zaden zijn ook al gezaaid! En we eten ook nog steeds uit de tuin.... prei, boerenkool, pompoenen en veldsla is er nog ruim voldoende. We genieten nog van de courgettesoep, jams, appelmoes en tomatensaus.
Deze winter hebben we de bakken wat vergroot en nieuwe fruitbomen bij geplant. Alles ligt onder een dikke mulchlaag klaar voor een nieuw seizoen! De bieslook en daslook komen al boven en de fruitbomen staan in knop! Komend seizoen hoop ik nog meer fruit (met name aardbeien en frambozen) te kunnen oogsten en ga ik proberen tomaten en aubergines buiten te kweken. Ik heb er zin in :-)
Mijn eigen saffraan oogst
In de zomer vond ik hier op de markt iemand die saffraan krokus bolletjes verkocht. Dit leek me wel een mooie uitdaging om er een paar te planten. Saffraan krokussen bloeien in de herfst. In september verschenen de eerste groene sprietjes boven de grond en 24 oktober, op mijn verjaardag, werd ik verrast door de eerste bloem! Nu dagelijks controle of er wat te oogsten valt en de eerste draadjes liggen te drogen!
Volop herfst na een lange, warme droge nazomer
Het heeft even geduurd maar nu is het dan toch echt herfst. Veel regen en de temperaturen zijn flink gedaald.
Er verschijnen de mooiste paddenstoelen, de bomen verkleuren en de houtkachel brandt weer! De temperaturen zijn weer aangenaam om lekker buiten aan de slag te gaan of wandelingen te maken. De moestuin komt langzaam tot rust maar toch eten we nog steeds alleen maar uit de tuin!
Het is alweer bijna een jaar geleden dat we de eerste bakken gingen maken. Nooit gedacht dat we zo snel al zoveel zouden oogsten. Maar er zijn nog plannen voor uitbreiding deze winter en vorige week zijn er weer nieuwe fruitbomen en bessenstruiken geplant. Uiteindelijk willen we dat ook al onze gasten volop kunnen meegenieten van wat er in onze tuin groeit en bloeit!
Langzaam wordt het herfst...
Hoewel de dagen korter worden en de nachten kouder zorgen de temperaturen overdag ervoor dat het net lijkt alsof het nog zomer is. Door de droogte verkleuren de bomen al richting herfstkleuren. We oogsten volop. Appels om zo te eten en om appelmoes te maken, perziken voor de jam, kruiden drogen voor de thee en alle groentes uit de tuin. Maar ook gezaaid voor de winter: veldsla, andijvie, spinazie.... hopelijk eten we zo lang mogelijk uit eigen tuin!
Prachtig om te zien hoe ook de dieren van de tuin mee snoepen. De mezen en puttertjes halen de pitten en zaden uit de (zonne)bloemen. In de schemering zien we de dassen en de vos lopen door de boomgaard: er is geen gevallen fruit te bekennen!
Augustus: oogsten en verwerken...
Na een paar wat koude en nattere weken nu weer volop zomer. We kunnen volop oogsten! Hadden we vorig jaar geen pruim of vijg gezien, dit jaar is het niet bij te houden... Dus tijd om jam om te maken!
We kunnen nu volop tomaten oogsten in allerlei kleuren en maten en ook de aubergines beginnen te rijpen. Wat een rijkdom en een feest om hier te mogen zijn!
Deze ontbrak nog...
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/wvnmzl/img_1083.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1918%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=478&height=359)
Wat hout, een bloempot, hooi en de oude werkbroek van Patrick!
De eerste keer dat Pip hem zag verstopte ze zich snel achter de pompoenenberg om vervolgens voorzichtig om het hoekje te kijken wie die nieuwe bewoner is...
De moestuin in juli. Volop zomer!
De moestuin is nu prachtig. We eten al dagen alleen maar uit de tuin. Maar zijn ook bezig met de planning voor het najaar zodat dit zo lang mogelijk kan! Aan pompoenen geen gebrek, de pompoenen berg groeit meters per dag en er liggen al tientallen pompoenen en zelfs ook watermeloenen.
Bloemen en bijtjes...
Wil je eten uit je tuin dan heb je ook veel insecten nodig voor de bestuiving. Dus naast dat ik ze heel mooi vind en graag uren naar alles kijk in de moestuin zijn de bloemen ook heel nuttig... Ze staan overal, in aparte stukken maar ook midden in de perken. Ik probeer te ontdekken wat er gebeurt als je "onkruid" door laat groeien en zo ontdek je van alles...
We maaien selectief het gras rondom de perken. Ongelooflijk wat je dan aan hoeveelheden bloemen, oa klaver, krijgt en hoeveel bijen daarop afkomen!
Leren leven met de omgeving...
Als je jezelf maar blijft inprenten dat je te gast bent in hun leefomgeving...
Soms krijg je het gevoel dat er telkens iets bij komt. Maar ja, wat wil je... vruchtbare grond, bewatering, veel wormen, veel lekkers om te eten... dan krijg je ook mollen, slakken, maar helaas ook veel luizen, aardvlooien (nog nooit van gehoord maar ze houden erg van alle koolsoorten en hebben geen vijanden) en ook de koeien van de buren, zwijnen, hazen en reeën zijn op bezoek geweest. Maar ik zie ook steeds meer lieveheersbeestjes dus uiteindelijk komt er vast een evenwicht!
Na het bezoek van de zwijnen was het nut van de omheining (die was nog net niet helemaal af...) al bewezen...
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/72013i/2c2eb7a0-d9d4-4454-9fca-0f12dcae4d8d.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1600%2C900%2Cx0%2Cy0%2Csafe&width=478&height=269)
De spruitenplanten na het bezoek van de kudde zwijnen...
gelukkig vind ik ze toch niet zo lekker.....
De wroetsporen elders rond de moestuin bewijzen dat ze met een aardige kudde zijn geweest. En ik ben heel blij dat het bij de spruiten is gebleven...
De eerste oogst april/ mei 2023
Hoewel soms nog wat eenzijdig (weken spinazie en sla) wordt het assortiment steeds meer uitgebreid! We eten al weken elke ochtend heel veel aardbeien bij het ontbijt!
De eerste gewassen buiten en in de kas. April/ mei 2023
Na een koude start van de lente beginnen er eindelijk plantjes te groeien!
Ik zie dit jaar alles als een experiment en kan niet wachten tot alles groeit en bloeit...
Ik begin dit jaar met oa aardappelen, spinazie, snijbiet, sla, mesclun, bieten, wortelen, uien, knoflook, courgettes, veel soorten tomaten, aubergine, komkommers en paprika. Het overgebleven deel van de mesthoop wordt de pompoenenberg. Veel zonnebloemen, goudsbloemen, zonnehoedjes, lavatera en cosmea. Een kleine bloemenrand langs de kas. Allerlei kruiden zowel als plantje gekocht als zelf gezaaid.
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/6yhxmc/img_9654-1.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C2558%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=310&height=413)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/ao059w/img_9656-1.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C2558%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=310&height=413)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/jrfzwh/img_9658.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C2558%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=310&height=413)
De windvaan van de buitendijk. April 2023
Toen we ons dijkhuisje kochten in Strijensas stond er op de nok een oude windvaan. Als het hard waaide maakte deze een soms wat angstaanjagend krakend geluid. Na de verbouwing is hij niet meer terug op het dak gezet en nu heeft hij een prominente plek in de moestuin!
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/1s2uhg/img_8665.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C2560%2Cx0%2Cy0%2Csafe&width=231&height=308)
Lente! De eerste bloesems! April 2023
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/gw0jtk/img_8612.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C1438%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=227&height=170)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/tpuj79/img_9221.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C1438%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=227&height=170)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/id9pwb/img_8969.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C1438%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=227&height=170)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/zshxa7/img_8967.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C1438%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=227&height=170)
De kas bouwen. Maart 2023
Eindelijk komt de lang bestelde kas binnen. We hebben gekozen voor een tunnelkas. Wel een aardig solide versie en een redelijke maat, 6x3 meter.
We maken er vaste bakken in voor de gewassen die in de kas blijven en veel ruimte om alles op te kweken.
Voor en in de kas komen de bakken voor de aardbeien. 72 plantjes.... we willen de hele zomer aardbeien bij het ontbijt!
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/bb7709/img_8719.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1918%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=478&height=359)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/5e5dxi/img_8457-1.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1918%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=478&height=359)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/meubx3/img_8452.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1918%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=478&height=359)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/trvr60/img_8486.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1918%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=478&height=359)
De eerste gewassen gaan de grond in! Februari/ maart 2023
De knoflook was in november al gepoot en komt al boven!
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/561dju/img_8411.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1916%2C1440%2Cx2%2Cy0%2Csafe&width=310&height=233)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/q136e7/img_8361.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1916%2C1440%2Cx2%2Cy0%2Csafe&width=310&height=233)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/qq2d2s/img_8410.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1916%2C1440%2Cx2%2Cy0%2Csafe&width=310&height=233)
Sneeuw! Januari 2023
Duimen dat de jonge fruitbomen en bessenstruiken het gaan redden...
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/2nexcs/img_7813.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1918%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=478&height=359)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/lbp05g/img_7834.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1918%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=478&height=359)
Als het regent.... bordjes maken. December 2022
Lang geleden dat ik had gekliederd met allerlei kleuren verf....
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/7vxth9/img_7733.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1918%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=478&height=359)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/73jcku/img_7708-1.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C2559%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=349&height=465)
De juiste plek... november 2022
In de herfst/ winter van 2022 zijn we begonnen met de opbouw van de moestuin. Allereerst het zoeken naar de juiste plek... en hierbij rekening houden met alle wensen! Groenten, maar ook fruit, allerlei soorten bessen, veel aardbeien, bomen, kruiden, bloemen, een plek om te zitten en een kas... gaandeweg komen er steeds meer ideeën. In eerste instantie dachten we aan het stuk achter de porcherie. Maar gezien uitbreidingsmogelijkheid in de toekomst, de grond er erg hard is en het uitzicht op het lage land erg mooi is... hebben we uiteindelijk toch gekozen voor een plek iets verder van de huizen. Deze plek is dichter bij de oude boomgaard, er lag al een grote hoop met verteerde paardenmest, met prachtig uitzicht over het lage land en dichtbij de beek.
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/06ycmm/img_7165.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1919%2C1440%2Cx1%2Cy0%2Csafe&width=389&height=292)
Onder toeziend oog van de koeien (we hebben deze winter ons grasland uitgeleend aan de boer die ons hooi doet) zijn we begonnen...
Maar hoe maak je van een grasland een moestuin? Ik had me al ingelezen in diverse methodes en kon met het meest vinden in een "no dig" garden. Dus een tuin zonder spitten. Met bedden gemaakt op de grond, zonder het bodemleven te verstoren.
Ik wilde een speelse indeling; met fruit, kruiden, bloemen en groentes door elkaar.
We zijn begonnen met een aantal bakken te maken in het gras. De randen hebben we gemaakt van gerecycled kunststof.
Een laag nat karton direct op de grasmat. Daarbovenop een laag stro en daarboven een laag compost (van de berg die er middenin ligt) en moestuin grond. Maximale breedte 1m20; zodat je er altijd bij kunt en er niet op hoeft te staan. Zo hou je de grond luchtig en verstoor je het bodemleven zo min mogelijk heb ik gelezen...
Ik zie alles maar als een probeersel of experiment de komende jaren... Wat gaat wel en wat gaat niet lukken?
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/7kosry/img_7132.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1916%2C1440%2Cx2%2Cy0%2Csafe&width=310&height=233)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/vc116q/img_7137.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C2558%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=310&height=413)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/2c8ksl/33e5c646-706e-4b5f-a603-21f35b481763.jpg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1916%2C1440%2Cx2%2Cy0%2Csafe&width=310&height=233)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/u9i1mx/img_7139.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1920%2C2558%2Cx0%2Cy1%2Csafe&width=310&height=413)
![](https://primary.jwwb.nl/public/o/m/a/temp-iayvarvjpdhkukqlbpuy/s5xp9a/img_7134.jpeg?enable-io=true&enable=upscale&crop=1916%2C1440%2Cx2%2Cy0%2Csafe&width=310&height=233)